Sắm đồ ăn Tết Đinh Mùi 2027: chọn và cất trữ thế nào cho an toàn

Muốn đồ ăn Tết an toàn, hãy chia việc mua sắm làm nhiều đợt: đồ khô và hàng đóng gói mua sớm, thịt cá tươi mua sát ngày, và chỉ mua lượng tủ lạnh đủ chỗ chứa. Ưu tiên hàng có nhãn rõ ràng, hạn dùng, mã truy xuất nguồn gốc; khi chế biến thì giữ sạch, để riêng đồ sống và chín, nấu kỹ và bảo quản ở nhiệt độ an toàn. Mùng 1 Tết Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy 6/2/2027.

Vì sao dịp Tết dễ xảy ra ngộ độc

Trước Tết, nhu cầu thực phẩm tăng vọt trong vài tuần. Các nhà sản xuất cũng chuẩn bị từ rất sớm: theo Báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 5/11/2026, Vissan dự kiến chi 506 tỷ đồng chuẩn bị hàng Tết, tăng 12% so với năm trước, với kế hoạch cung ứng hơn 4.100 tấn thực phẩm, gồm 760 tấn tươi sống và 3.352 tấn chế biến. Bài báo nhấn mạnh an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở nhà máy mà còn ở khâu vận chuyển, bảo quản và phân phối, tức là kéo dài tới tận căn bếp nhà bạn.

Ở phía quản lý, giữa tháng 10/2026 Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã yêu cầu sở y tế các tỉnh, thành xây dựng kế hoạch giám sát nguy cơ ô nhiễm thực phẩm cho năm 2027, dựa trên kết quả kiểm tra và các vụ ngộ độc trước đó để xác định nhóm sản phẩm rủi ro cao, như Viet Nam News đưa tin.

Trên thế giới, WHO ước tính khoảng 866 triệu người mắc bệnh do thực phẩm nhiễm bẩn mỗi năm và 1,52 triệu người tử vong (số liệu 2021); trẻ dưới 5 tuổi gánh 29% gánh nặng bệnh tật này, theo tờ thông tin an toàn thực phẩm của WHO. Tác nhân thường gặp gồm vi khuẩn như Campylobacter, E. coli, Listeria, virus như norovirus, viêm gan A, và hóa chất như kim loại nặng, độc tố nấm mốc aflatoxin.

Lịch sắm đồ theo từng đợt

Mốc âm lịch đối chiếu theo lịch nghỉ Tết đã được Chính phủ chốt: 28 tháng Chạp là thứ Năm 4/2/2027. Đây là gợi ý để chia nhỏ việc mua, bạn có thể điều chỉnh theo chợ và lịch của gia đình.

Đọc nhãn và truy xuất nguồn gốc

Hàng Tết nhiều loại được bán theo cân, không bao bì, nhất là giò chả, lạp xưởng, mứt. Khi mua hàng đóng gói, hãy xem tên cơ sở sản xuất, địa chỉ, ngày sản xuất, hạn dùng và điều kiện bảo quản ghi trên nhãn. Một số doanh nghiệp đã gắn mã QR truy xuất; ví dụ thịt heo của Vissan dùng hệ thống TE-FOOD để người mua quét mã xem nguồn gốc và quá trình lưu thông. Tuy vậy, chính bài báo cũng lưu ý truy xuất chỉ có giá trị khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác. Mã QR là thêm một lớp kiểm tra, không thay cho việc quan sát màu, mùi, độ đàn hồi của thịt cá.

Dấu hiệu nên bỏ qua

• Bánh mứt màu sặc sỡ bất thường, không nhãn, bán trôi nổi.
• Thịt có mùi lạ, bề mặt nhớt, ấn vào không đàn hồi.
• Hạt khô, lạc, ngô có đốm mốc xanh, vàng hoặc vị đắng: nấm mốc có thể sinh độc tố, rửa hay rang lại không loại bỏ được.
• Đồ hộp phồng, móp, rỉ sét.

Năm nguyên tắc trong bếp ngày Tết

WHO tóm tắt an toàn thực phẩm trong năm nguyên tắc: giữ sạch; để riêng thực phẩm sống và chín; nấu chín kỹ; giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn; dùng nước và nguyên liệu an toàn. Áp vào bếp nhà ngày Tết, có thể hiểu như sau:

1. Giữ sạch: rửa tay trước khi gói bánh, nấu cỗ; lau dọn bàn bếp sau khi sơ chế thịt sống.
2. Để riêng sống và chín: dùng thớt riêng cho thịt sống và đồ ăn chín như giò, gà luộc; trong tủ lạnh, đặt đồ sống ở ngăn dưới để nước không nhỏ xuống đồ chín.
3. Nấu kỹ: gà luộc cúng cần chín tới xương; hâm lại món kho, canh cho sôi kỹ trước khi ăn.
4. Nhiệt độ an toàn: mâm cỗ bày lâu ở nhiệt độ phòng nên cất tủ lạnh sớm sau khi cúng và ăn xong, không để qua đêm ngoài bàn.
5. Nước và nguyên liệu sạch: dùng nước sạch để ngâm gạo nếp, rửa lá dong; chọn nguyên liệu tươi rõ nguồn gốc.

Cất trữ đồ Tết cho đúng chỗ

Tủ lạnh ngày Tết thường bị nhồi quá tải, khiến hơi lạnh không lưu thông và đồ ăn hỏng nhanh hơn. Một vài mẹo cất trữ:

• Bánh chưng, bánh tét: để nơi khô thoáng mấy ngày đầu; khi thời tiết nồm ẩm hoặc muốn để lâu thì cho vào ngăn mát, ăn đến đâu lấy đến đó.
• Giò chả: giữ nguyên lá gói, cất ngăn mát; giò đã cắt thì bọc kín, ăn sớm.
• Thịt cá tươi: chia thành từng phần đủ một bữa trước khi cấp đông để không phải rã đông cả khối.
• Đồ ăn thừa: để nguội bớt rồi đậy kín cho vào tủ, đừng để nguội hẳn qua nhiều giờ ở nhiệt độ phòng.

Khi nghi bị ngộ độc thực phẩm

Nôn, tiêu chảy, đau bụng quặn sau bữa ăn là những biểu hiện thường gặp. Hãy cho người bệnh uống nước từng ngụm nhỏ để bù nước và theo dõi sát. Cần đưa đến cơ sở y tế ngay nếu nôn liên tục không uống được, đi ngoài ra máu, sốt cao, lơ mơ, khó thở, hoặc người bệnh là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai. Nên giữ lại phần thức ăn nghi ngờ để cơ quan y tế kiểm tra khi cần, và báo cho những người cùng ăn để họ để ý triệu chứng.

Sau mấy ngày đầu năm ăn nhiều đồ mặn và đồ chiên, hệ tiêu hóa của nhiều người cần được nghỉ ngơi. Gợi ý về rau củ lên men và chất xơ trong bài thực phẩm nuôi lợi khuẩn đường ruột có thể giúp. Còn ai ở một mình, đón Tết xa nhà, bài bữa ăn lành mạnh cho một người có cách nấu vừa đủ, tránh tích trữ đồ thừa.