And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày
Trang chủ › Sống khỏe

Rượu bia và sức khỏe: uống ít đi thực sự thay đổi điều gì

Ban biên tập And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày · · Cập nhật
Rượu bia và sức khỏe: uống ít đi thực sự thay đổi điều gì

Uống ít rượu bia hơn thường giúp ngủ sâu hơn, tỉnh táo hơn vào buổi sáng, dễ kiểm soát cân nặng và giảm gánh nặng cho gan, tim mạch. Về lâu dài, giảm uống còn làm giảm nguy cơ của nhiều bệnh mạn tính, trong đó có một số loại ung thư mà rượu là yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận. Bài viết giải thích những thay đổi bạn có thể cảm nhận, cách cắt giảm phù hợp với văn hóa nhậu, tiệc tùng của người Việt, và dấu hiệu cho thấy bạn nên tìm đến hỗ trợ y tế.

Vì sao quan niệm về "uống vừa phải" đang thay đổi

Trước đây, nhiều người tin rằng uống một chút rượu vang mỗi ngày tốt cho tim. Những năm gần đây, các tổ chức y tế lớn, trong đó có Tổ chức Y tế Thế giới, nhấn mạnh rằng không có mức uống rượu nào được coi là hoàn toàn an toàn với sức khỏe; nguy cơ tăng dần theo lượng uống. Điều này không có nghĩa ai uống một ly là bị bệnh, mà là: uống càng ít càng tốt, và không nên bắt đầu uống vì lý do sức khỏe.

Ở Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia đã có hiệu lực từ năm 2020, cùng với quy định nghiêm cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Quy định này khiến nhiều người bắt đầu nhìn lại thói quen uống của mình.

Những thay đổi bạn có thể nhận ra khi uống ít đi

Giấc ngủ

Rượu có thể khiến bạn dễ thiếp đi, nhưng làm giấc ngủ nửa sau đêm chập chờn, hay tỉnh giấc, ngủ ít sâu. Nhiều người giảm uống nhận thấy sáng dậy đầu óc nhẹ hơn dù số giờ ngủ không đổi. Đọc thêm về cách cải thiện giấc ngủ trong bài vệ sinh giấc ngủ.

Cân nặng và vòng bụng

Rượu bia chứa nhiều năng lượng, lại thường đi kèm đồ nhắm nhiều dầu mỡ, muối. Bớt vài buổi nhậu mỗi tuần là bớt đáng kể lượng năng lượng nạp vào mà không cần ăn kiêng.

Tâm trạng

Rượu có thể làm bạn thấy thư giãn trong chốc lát, nhưng hôm sau dễ uể oải, cáu gắt, lo âu hơn. Khi giảm uống, nhiều người thấy tâm trạng ổn định hơn qua các ngày.

Gan, huyết áp, tiêu hóa

Gan là cơ quan chính xử lý cồn. Uống nhiều kéo dài có thể dẫn tới gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan. Rượu cũng liên quan đến tăng huyết áp, viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa. Những lợi ích này không thấy ngay bằng mắt, nhưng là lý do quan trọng để duy trì thói quen mới.

Uống bao nhiêu là "nhiều"? Hiểu về đơn vị cồn

Bộ Y tế và nhiều tổ chức y tế dùng khái niệm đơn vị cồn chuẩn để quy đổi các loại đồ uống. Một lon bia, một ly rượu vang nhỏ hay một chén rượu mạnh nhỏ chứa lượng cồn gần tương đương nhau, dù thể tích khác nhau. Khi theo dõi thói quen, hãy đếm số ly theo đơn vị chuẩn chứ không chỉ "mấy chai", vì bia hơi, bia chai, rượu nếp, rượu vang có nồng độ khác nhau. Nhãn chai thường ghi nồng độ cồn theo phần trăm thể tích, giúp bạn ước lượng.

Chiến lược cắt giảm trong văn hóa nhậu Việt

Thử thách lớn nhất thường không nằm ở cơn thèm mà ở áp lực xã hội: "không uống là không nể nhau", "nâng ly cho đủ". Một số cách thực tế:

Tình huốngCách xử lý
Bị ép "trăm phần trăm"Nói rõ hôm nay lái xe, uống thuốc, hoặc đang giữ sức khỏe; chủ động cầm ly nước, trà đá
Tiệc cưới, liên hoan công tyĐặt giới hạn trước khi đến, ví dụ hai lon; xen kẽ mỗi ly bia một cốc nước
Thói quen "làm vài lon" sau giờ làmThay bằng đồ uống khác có nghi thức tương tự: trà, nước ép, bia không cồn
Uống khi căng thẳngTìm cách xả khác: đi bộ, tập thể dục, trò chuyện
Cuối tuần uống bùLên lịch hoạt động buổi sáng hôm sau để có lý do uống ít

Một mẹo nhỏ nhưng hiệu quả: luôn ăn trước và trong khi uống, uống chậm, đặt ly xuống giữa các ngụm. Và không bao giờ lái xe sau khi uống; hãy đi taxi, xe công nghệ hoặc nhờ người không uống chở về.

Bắt đầu từ đâu: kế hoạch bốn tuần

  1. Tuần 1: ghi lại mỗi lần uống: uống gì, bao nhiêu, ở đâu, cùng ai, cảm xúc lúc đó.
  2. Tuần 2: chọn hai ngày trong tuần hoàn toàn không uống.
  3. Tuần 3: đặt giới hạn số ly cho mỗi buổi có uống; mang theo đồ uống thay thế.
  4. Tuần 4: nhìn lại ghi chép, so sánh giấc ngủ, tâm trạng, chi tiêu.

Thay đổi bền thường đến từ những bước nhỏ. Nếu bạn muốn hiểu thêm cách xây thói quen mới sao cho bền, xem bài xây thói quen lành mạnh.

Đồ uống thay thế

Bia và rượu không cồn ngày càng phổ biến ở Việt Nam, giúp bạn giữ cảm giác "có ly trên tay" trong buổi tiệc. Ngoài ra còn có trà đá, trà chanh ít đường, nước ép, nước khoáng có ga với lát chanh. Lưu ý một số đồ uống thay thế nhiều đường; bài giảm đường không khổ sở có gợi ý chọn lựa.

Khi nào cần tìm hỗ trợ y tế

Hãy nói chuyện với bác sĩ nếu bạn gặp một trong các dấu hiệu sau:

  • Thấy khó dừng lại khi đã bắt đầu uống, hoặc thường uống nhiều hơn dự định.
  • Cần uống vào buổi sáng để "tỉnh" hoặc bớt run tay.
  • Đã nhiều lần cố giảm nhưng không được.
  • Việc uống ảnh hưởng đến công việc, gia đình, sức khỏe.

Đặc biệt, người đã uống nhiều trong thời gian dài không nên tự ngừng đột ngột mà không có tư vấn y tế, vì có thể gặp hội chứng cai rượu với triệu chứng như run, vã mồ hôi, lo âu, nặng hơn có thể co giật, lú lẫn. Các bệnh viện có khoa tâm thần, khoa nội và các cơ sở điều trị nghiện có thể hỗ trợ an toàn.

Kết luận

Uống ít đi là một trong những thay đổi lối sống có lợi rõ ràng nhất cho sức khỏe, và bạn không cần đợi đến khi có bệnh mới bắt đầu. Hãy bắt đầu bằng việc quan sát chính mình, đặt giới hạn nhỏ, chuẩn bị câu từ chối khéo và đồ uống thay thế. Mỗi buổi tối bạn chọn không uống là một món quà cho giấc ngủ, cho gan và cho buổi sáng hôm sau.

Câu hỏi thường gặp

Uống rượu vang đỏ mỗi ngày có tốt cho tim không?

Quan điểm này hiện không còn được các tổ chức y tế lớn khuyến khích. Lợi ích nếu có đều có thể đạt được bằng cách khác như vận động, ăn nhiều rau quả, trong khi rượu mang theo nhiều nguy cơ. Không nên bắt đầu uống vì mục đích sức khỏe.

Uống nhiều nước có giúp giải rượu nhanh hơn không?

Uống nước giúp hạn chế mất nước và đỡ mệt, nhưng không làm gan xử lý cồn nhanh hơn. Chỉ thời gian mới giúp cơ thể đào thải cồn, vì vậy không lái xe sau khi uống dù đã uống nhiều nước.

Bia không cồn có thật sự không có cồn?

Nhiều loại bia không cồn vẫn chứa một lượng cồn rất nhỏ. Người cần kiêng tuyệt đối như phụ nữ mang thai, người đang điều trị nghiện, người dùng một số loại thuốc nên đọc kỹ nhãn và hỏi ý kiến bác sĩ.

Ngừng uống rượu đột ngột có nguy hiểm không?

Với người uống ít, thường không nguy hiểm. Với người uống nhiều, kéo dài, ngừng đột ngột có thể gây hội chứng cai rượu cần theo dõi y tế. Hãy tham khảo bác sĩ trước khi bắt đầu.

Bài liên quan