Cúm mùa cuối năm 2026: dấu hiệu nặng và lúc nào cần đi khám

Cúm mùa thường khởi phát đột ngột với sốt, ho khan, đau đầu, đau cơ và mệt rã rời; phần lớn người khỏe mạnh tự hồi phục, nhưng trẻ dưới 5 tuổi, người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần đi khám sớm. Bộ Y tế khuyến cáo không tự dùng thuốc kháng virus hay kháng sinh khi chưa có chỉ định. Giai đoạn thu đông, nhất là khi miền Bắc trở lạnh, là lúc số ca có thể tăng.

Vì sao cuối năm lại nhiều người mắc cúm

Ngày 21/10/2026, Bộ Y tế đưa ra 8 biện pháp phòng bệnh và lưu ý rằng cúm có thể tăng vào những thời điểm chuyển mùa và các tháng thu đông lạnh, theo bài của Báo Đại biểu Nhân dân về khuyến cáo phòng cúm mùa. Thời tiết lạnh khiến người ta ở trong nhà, đóng kín cửa, ngồi gần nhau lâu hơn; lớp học, văn phòng, xe buýt trở thành nơi virus lây qua giọt bắn rất thuận lợi.

Ở quy mô toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới ước tính mỗi năm có khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, trong đó 3 đến 5 triệu ca bệnh nặng, và 290.000 đến 650.000 ca tử vong do bệnh hô hấp liên quan, theo tờ thông tin về cúm mùa của WHO. Con số này cho thấy cúm không phải bệnh vặt, dù đa số ca nhẹ.

Cúm hay cảm lạnh: nhìn vào cách bệnh bắt đầu

Cảm lạnh thông thường thường đến từ từ: hắt hơi, sổ mũi, đau họng nhẹ, ít khi sốt cao. Cúm thì khác ở tốc độ và mức độ. WHO mô tả triệu chứng điển hình là sốt đột ngột, ho thường là ho khan, đau đầu, đau cơ và khớp, mệt mỏi nhiều, đau họng và chảy mũi. Cơn ho có thể kéo dài từ 2 tuần trở lên. Thời gian ủ bệnh khoảng 2 ngày, dao động 1 đến 4 ngày sau khi nhiễm.

Bảng chỉ mang tính gợi ý dựa trên mô tả triệu chứng của WHO. Xác định chắc chắn cần bác sĩ thăm khám và có khi phải xét nghiệm.

Ai dễ chuyển nặng

Bộ Y tế xếp vào nhóm nguy cơ cao những người trên 65 tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ trong 2 tuần sau sinh và người có bệnh nền. Các bệnh nền được nêu gồm tim mạch, phổi mạn tính, suy thận, xơ gan, đái tháo đường và suy giảm miễn dịch. WHO bổ sung nhân viên y tế và người chăm sóc vì họ tiếp xúc virus nhiều hơn.

Nếu trong nhà có một người thuộc nhóm này, cả gia đình nên cẩn thận hơn trong mùa lạnh: người bị ốm đeo khẩu trang trong nhà, ngủ riêng nếu được, không bế ẵm trẻ nhỏ khi đang sốt.

Dấu hiệu nên đi khám ngay

• Khó thở, thở nhanh, đau tức ngực.
• Sốt cao không hạ hoặc sốt lại sau khi đã đỡ vài ngày.
• Lơ mơ, li bì, co giật; trẻ bỏ bú, bỏ ăn, quấy khóc khác thường.
• Môi tím tái, tiểu ít, mất nước.
• Bệnh nền như tiểu đường, suy tim bỗng nặng lên.

Danh sách trên là những biểu hiện cảnh báo thường được bác sĩ dặn; khi gặp bất kỳ dấu hiệu nào, hãy đến cơ sở y tế thay vì chờ thêm.

Không tự mua thuốc kháng virus: hiểu cho đúng

Mỗi mùa cúm, nhiều người ra hiệu thuốc hỏi mua thuốc kháng virus để uống dự phòng hoặc uống ngay khi vừa hắt hơi. Bộ Y tế khuyến cáo rõ: khi có sốt, ho, đau họng, sổ mũi, hãy hạn chế tiếp xúc, nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe và không tự dùng thuốc kháng virus hay kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Kháng sinh không có tác dụng với virus cúm, còn thuốc kháng virus cần được bác sĩ cân nhắc theo tình trạng cụ thể. WHO cũng nêu thuốc kháng virus nên bắt đầu sớm ở người nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nặng, tức là quyết định này gắn với đánh giá lâm sàng.

Với ca nhẹ ở người khỏe mạnh, chăm sóc tại nhà thường đủ: nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn đồ dễ tiêu. Bài bạn thực sự cần uống bao nhiêu nước có gợi ý cách tự kiểm tra mất nước qua màu nước tiểu, hữu ích khi đang sốt.

8 biện pháp phòng cúm Bộ Y tế khuyến cáo

1. Đeo khẩu trang đúng cách ở cơ sở y tế, trên phương tiện công cộng, nơi đông người hoặc kém thông thoáng.
2. Che miệng, mũi bằng khăn giấy dùng một lần hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; bỏ khăn đúng chỗ và rửa tay.
3. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
4. Hạn chế tiếp xúc gần với người đang hoặc nghi mắc bệnh hô hấp.
5. Giữ lối sống lành mạnh: vận động, ăn uống hợp lý, ngủ đủ, giữ ấm cơ thể.
6. Khi có triệu chứng, hạn chế tiếp xúc, nghỉ ngơi, đeo khẩu trang; không tự dùng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh.
7. Vệ sinh bề mặt hay chạm tay, giữ nhà ở, nơi làm việc, lớp học thông thoáng.
8. Người thuộc nhóm nguy cơ cao tránh nơi đông người, đi khám sớm khi có triệu chứng.

Trong số này, ngủ đủ là việc dễ bị bỏ qua nhất vào cuối năm, khi công việc dồn dập. Nếu bạn hay thức khuya, bài vệ sinh giấc ngủ cho đêm nghỉ trọn vẹn có các bước chỉnh dần giờ ngủ mà không cần thuốc.

Tiêm vắc xin cúm: ai nên ưu tiên

WHO khuyến nghị tiêm vắc xin cúm hằng năm cho phụ nữ mang thai, trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, người trên 65 tuổi, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Lý do phải tiêm mỗi năm là virus cúm thay đổi, thành phần vắc xin được cập nhật theo chủng lưu hành. Hãy hỏi cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ gia đình về loại vắc xin hiện có, lịch tiêm cho trẻ lần đầu và trường hợp cần hoãn tiêm (đang sốt, từng dị ứng nặng).

Tiêm vắc xin không có nghĩa là chắc chắn không mắc cúm, nhưng giúp giảm nguy cơ bệnh nặng ở nhóm dễ tổn thương. Với gia đình có người già và trẻ nhỏ sống chung, tiêm cho cả người lớn đang đi làm cũng là cách giảm lây vào nhà.