And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày
Trang chủ › Sống khỏe

Khám sức khỏe định kỳ cho người trưởng thành: nên kiểm tra những gì

Ban biên tập And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày · · Cập nhật
Khám sức khỏe định kỳ cho người trưởng thành: nên kiểm tra những gì

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm những bệnh thường không có triệu chứng trong giai đoạn đầu như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, một số loại ung thư. Với người trưởng thành, các mục cơ bản gồm đo huyết áp, cân nặng và vòng eo, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu, kiểm tra theo độ tuổi và giới tính như tầm soát ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng, cùng với khám răng, mắt và cập nhật tiêm chủng. Bài viết giúp bạn hiểu từng mục, chọn gói khám hợp lý và tránh làm những xét nghiệm không cần thiết. Lịch khám cụ thể nên được bác sĩ điều chỉnh theo tiền sử và yếu tố nguy cơ của bạn.

Vì sao không nên đợi có bệnh mới đi khám

Nhiều bệnh mạn tính phát triển âm thầm nhiều năm. Một người có thể tăng huyết áp mà vẫn thấy khỏe, cho đến khi gặp biến chứng ở tim, não, thận. Tiểu đường type 2 cũng vậy. Phát hiện sớm cho phép điều chỉnh lối sống, điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng và chi phí điều trị về sau.

Những mục cơ bản cho hầu hết người trưởng thành

Mục kiểm traMục đíchGhi chú
Huyết ápPhát hiện tăng huyết ápCó thể tự đo tại nhà bằng máy đo đúng chuẩn
Cân nặng, chỉ số khối cơ thể, vòng eoĐánh giá thừa cân, béo bụngVòng eo phản ánh mỡ nội tạng
Đường huyết lúc đói hoặc HbA1cTầm soát tiểu đường, tiền tiểu đườngTheo tư vấn bác sĩ về tần suất
Mỡ máuĐánh giá nguy cơ tim mạchCholesterol toàn phần, LDL, HDL, triglyceride
Chức năng gan, thậnPhát hiện bất thườngĐặc biệt với người uống rượu, dùng thuốc lâu dài
Viêm gan BBiết mình đã nhiễm, đã có miễn dịch hay cần tiêmViêm gan B khá phổ biến ở Việt Nam
Khám răngSâu răng, bệnh nướuThường khuyến khích khám và lấy cao răng định kỳ
Khám mắtTật khúc xạ, bệnh mắt theo tuổiQuan trọng hơn sau tuổi 40

Tầm soát ung thư theo độ tuổi và giới tính

Tầm soát ung thư nên dựa trên khuyến cáo y khoa và yếu tố nguy cơ cá nhân, không phải làm càng nhiều càng tốt.

  • Ung thư cổ tử cung: phụ nữ có quan hệ tình dục nên tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm tế bào học (Pap) và/hoặc xét nghiệm HPV theo hướng dẫn của bác sĩ sản phụ khoa.
  • Ung thư vú: phụ nữ nên hỏi bác sĩ về thời điểm bắt đầu chụp nhũ ảnh, sớm hơn nếu có tiền sử gia đình.
  • Ung thư đại trực tràng: thường được khuyến cáo bắt đầu tầm soát từ tuổi trung niên bằng xét nghiệm phân hoặc nội soi đại tràng; sớm hơn nếu có người thân mắc bệnh.
  • Ung thư gan: người nhiễm viêm gan B, C mạn tính hoặc xơ gan cần theo dõi định kỳ theo chỉ định.
  • Ung thư phổi: người hút thuốc nhiều năm có thể được bác sĩ tư vấn chụp CT liều thấp.

Gói khám "càng nhiều càng tốt"? Không hẳn

Nhiều cơ sở bán gói khám tổng quát với hàng chục xét nghiệm, chụp chiếu. Làm quá nhiều xét nghiệm không cần thiết có thể dẫn tới kết quả "bất thường giả", gây lo lắng và kéo theo thêm thủ thuật không cần thiết. Một số xét nghiệm "dấu ấn ung thư" trong máu, khi dùng để tầm soát ở người không triệu chứng, có giá trị hạn chế. Chọn gói khám tốt là chọn đúng mục với tuổi, giới, tiền sử, chứ không phải gói đắt nhất.

Chuẩn bị trước khi đi khám

  1. Nhịn ăn theo hướng dẫn nếu có xét nghiệm đường huyết, mỡ máu lúc đói.
  2. Mang theo kết quả khám cũ để so sánh.
  3. Ghi danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung đang dùng; bài thực phẩm bổ sung có bằng chứng có thể giúp bạn tự xem lại.
  4. Ghi tiền sử bệnh của gia đình: cha mẹ, anh chị em có bệnh tim, tiểu đường, ung thư không.
  5. Chuẩn bị câu hỏi muốn hỏi bác sĩ.

Đọc kết quả và theo dõi

Đừng chỉ nhìn chữ "bình thường" hay "cao". Hãy hỏi bác sĩ: chỉ số này nghĩa là gì, có cần làm thêm gì không, bao lâu kiểm tra lại. Lưu kết quả các năm để thấy xu hướng; một chỉ số tăng dần qua từng năm dù vẫn trong giới hạn cũng là tín hiệu để điều chỉnh lối sống.

Khi kết quả cho thấy tiền tiểu đường hay mỡ máu cao, thay đổi lối sống thường là bước đầu: ăn uống, vận động, ngủ, giảm rượu. Bài cân bằng đường huyết qua ăn uống và bài đi bộ vì sức khỏe là điểm khởi đầu tốt.

Tiêm chủng cho người lớn

Tiêm chủng không chỉ dành cho trẻ em. Người lớn có thể cần tiêm nhắc uốn ván, vắc xin cúm hằng năm, viêm gan B nếu chưa có miễn dịch, HPV trong độ tuổi khuyến cáo, phế cầu và zona cho người lớn tuổi hoặc có bệnh nền. Hãy hỏi bác sĩ hoặc trung tâm tiêm chủng về lịch phù hợp với bạn.

Sức khỏe tinh thần cũng cần được kiểm tra

Buổi khám định kỳ là dịp tốt để nói với bác sĩ về giấc ngủ, căng thẳng, tâm trạng kéo dài. Lo âu, trầm cảm là vấn đề sức khỏe như bao vấn đề khác và có thể được hỗ trợ hiệu quả.

Kết luận

Khám sức khỏe định kỳ là khoản đầu tư nhỏ cho lợi ích lớn. Hãy chọn đúng mục, đúng tần suất theo tư vấn bác sĩ, lưu giữ kết quả và biến những con số thành hành động thay đổi lối sống. Phát hiện sớm luôn dễ xử lý hơn phát hiện muộn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên khám sức khỏe tổng quát một lần?

Nhiều người trưởng thành khỏe mạnh khám mỗi năm một lần, nhưng tần suất phù hợp tùy tuổi, tiền sử và yếu tố nguy cơ. Người có bệnh mạn tính cần tái khám theo lịch bác sĩ hẹn.

Xét nghiệm dấu ấn ung thư trong máu có nên làm hằng năm?

Với người không triệu chứng, nhiều xét nghiệm dấu ấn ung thư không được khuyến cáo dùng để tầm soát chung vì dễ cho kết quả sai lệch. Hãy hỏi bác sĩ xem bạn có chỉ định không.

Có cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm máu?

Tùy xét nghiệm. Đường huyết lúc đói và một số chỉ số mỡ máu cần nhịn ăn vài giờ đến qua đêm; vẫn được uống nước lọc. Hãy hỏi cơ sở y tế trước ngày khám.

Người trẻ dưới 30 tuổi có cần khám định kỳ?

Có, dù các mục kiểm tra thường ít hơn. Đo huyết áp, cân nặng, kiểm tra viêm gan B, khám răng, cập nhật tiêm chủng và tầm soát phù hợp giới tính là những việc nên làm.

Bài liên quan