And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày
Trang chủ › Sống khỏe

Thời gian màn hình và sức khỏe: bao nhiêu là quá nhiều, giảm thế nào

Ban biên tập And Works Pictures - Sống khỏe mỗi ngày · · Cập nhật
Thời gian màn hình và sức khỏe: bao nhiêu là quá nhiều, giảm thế nào

Không có một con số giờ màn hình chung cho người lớn, vì nhiều người phải làm việc trên máy tính cả ngày. Câu hỏi đúng hơn là: thời gian màn hình đang lấy đi của bạn điều gì? Nếu nó gây mỏi mắt, đau cổ vai gáy, làm bạn ngủ muộn, ngồi bất động nhiều giờ liền hoặc chiếm thời gian vận động, gặp gỡ, thì đó là quá nhiều. Với trẻ nhỏ, các tổ chức y tế có khuyến nghị cụ thể hơn. Bài viết tập trung vào tác động thể chất của màn hình và cách giảm thực tế, đặc biệt cho người làm văn phòng và gia đình có con nhỏ.

Màn hình tác động lên cơ thể ở đâu

Mắt

Nhìn màn hình lâu khiến ta chớp mắt ít hơn, dẫn đến khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ tạm thời, đau đầu. Tình trạng này thường được gọi là hội chứng thị giác màn hình. Ở trẻ em, thời gian nhìn gần nhiều và ít hoạt động ngoài trời được nhiều nghiên cứu liên hệ với nguy cơ cận thị.

Cổ, vai, lưng

Cúi nhìn điện thoại, ngồi sai tư thế trước laptop trong nhiều giờ gây căng cơ cổ vai gáy, đau lưng, tê tay. Bài giãn cơ cho dân văn phòng có chuỗi bài tập ngắn giải quyết phần này.

Giấc ngủ

Dùng màn hình sát giờ ngủ làm chậm thời điểm buồn ngủ, vừa do ánh sáng, vừa do nội dung kích thích khiến não khó thư giãn. Lướt video "thêm một chút" là thủ phạm quen thuộc của việc ngủ muộn.

Ít vận động

Thời gian ngồi trước màn hình thường thay thế thời gian vận động. Ngồi lâu liên tục được xem là yếu tố bất lợi cho sức khỏe tim mạch, chuyển hóa, ngay cả với người có tập thể dục.

Khuyến nghị cho trẻ em

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ dưới một tuổi không nên dùng màn hình, trẻ từ hai đến bốn tuổi không quá một giờ màn hình thụ động mỗi ngày, càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, điều quan trọng là màn hình không chiếm chỗ của giấc ngủ, vận động, học tập và tương tác gia đình.

Độ tuổiGợi ý
Dưới 2 tuổiTránh màn hình, trừ gọi video với người thân
2–5 tuổiGiới hạn thời gian, chọn nội dung chất lượng, xem cùng bố mẹ
Tiểu họcQuy tắc rõ ràng về giờ và nơi dùng, ưu tiên hoạt động ngoài trời
Tuổi teenCùng con thỏa thuận, không dùng điện thoại trong phòng ngủ ban đêm

Dấu hiệu bạn đang dùng màn hình quá mức

  • Mỏi mắt, khô mắt, đau đầu thường xuyên cuối ngày.
  • Đau cổ vai gáy, lưng dù không làm việc nặng.
  • Thường ngủ muộn vì xem điện thoại.
  • Thấy bồn chồn khi không cầm điện thoại.
  • Ngồi liền hai ba tiếng mà không đứng dậy.
  • Bữa ăn thường đi kèm màn hình.

Giải pháp cho người phải làm việc với máy tính

Bạn không thể bỏ màn hình ở nơi làm việc, nhưng có thể giảm tác hại:

  1. Quy tắc 20-20-20: cứ khoảng 20 phút, nhìn một vật cách xa khoảng 6 mét (20 feet) trong 20 giây. Đây là mẹo được các bác sĩ nhãn khoa hay nhắc để mắt được nghỉ.
  2. Bố trí bàn làm việc: mép trên màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, cách mắt khoảng một sải tay; dùng giá kê laptop, bàn phím rời.
  3. Ánh sáng: tránh màn hình đối diện cửa sổ chói hoặc ngồi trong phòng tối chỉ có màn hình sáng.
  4. Đứng dậy mỗi giờ: rót nước, đi lại, giãn cơ vài phút.
  5. Chớp mắt chủ động và dùng nước mắt nhân tạo nếu khô mắt, theo tư vấn dược sĩ.

Giảm màn hình ngoài giờ làm

Phần thời gian màn hình dễ cắt giảm nhất thường là giải trí sau giờ làm. Một số cách:

  • Tắt thông báo không cần thiết, để điện thoại xa tầm tay khi ăn, khi trò chuyện.
  • Đặt giới hạn thời gian cho ứng dụng mạng xã hội trong cài đặt điện thoại.
  • Chuyển màn hình sang chế độ thang xám vào buổi tối để giảm sức hút.
  • Sạc điện thoại ngoài phòng ngủ.
  • Thay một buổi tối xem phim bằng đi bộ, gặp bạn, đọc sách.

Nếu bạn muốn một kế hoạch ngắt kết nối có chủ đích hơn, xem bài digital detox. Còn nếu bạn muốn học cách dùng thời gian giải trí số chất lượng hơn chứ không chỉ ít hơn, bài giải trí số có chánh niệm sẽ hữu ích.

Thay thế chứ không chỉ cắt bỏ

Cắt giảm màn hình mà không có hoạt động thay thế thường thất bại, vì khoảng trống tạo ra cảm giác buồn chán và tay lại tìm đến điện thoại. Hãy chuẩn bị sẵn những thứ dễ làm ngay: một cuốn sách đặt cạnh ghế sofa, đôi giày đi bộ ở cửa, bộ cờ hay trò chơi bàn cho cả nhà, chậu cây cần chăm, một món ăn mới muốn thử nấu. Khi hoạt động thay thế dễ bắt đầu hơn việc mở ứng dụng, bạn sẽ tự nhiên chọn nó thường xuyên hơn.

Gia đình: làm gương trước khi đặt luật

Trẻ học thói quen màn hình từ người lớn. Nếu bố mẹ cầm điện thoại suốt bữa cơm, khó yêu cầu con khác đi. Một vài quy tắc chung cho cả nhà: không điện thoại trong bữa ăn, giờ "không màn hình" trước khi ngủ, cuối tuần có hoạt động ngoài trời. Khi cả nhà cùng làm, quy tắc dễ được chấp nhận hơn.

Khi nào nên đi khám

Hãy đi khám mắt nếu bạn nhìn mờ kéo dài, đau mắt, đỏ mắt, hoặc trẻ nheo mắt, dụi mắt, ngồi sát tivi. Đau cổ vai gáy kèm tê lan xuống tay, yếu tay, đau đầu dữ dội cần được bác sĩ kiểm tra. Mất ngủ kéo dài dù đã giảm màn hình cũng là lý do để thăm khám.

Kết luận

Màn hình là một phần không thể thiếu của cuộc sống hiện đại. Mục tiêu không phải loại bỏ, mà là giữ cho màn hình không lấy đi giấc ngủ, sự vận động, đôi mắt và các mối quan hệ của bạn. Bắt đầu bằng một thay đổi nhỏ: sạc điện thoại ngoài phòng ngủ tối nay.

Câu hỏi thường gặp

Kính chống ánh sáng xanh có cần thiết không?

Bằng chứng hiện có chưa cho thấy kính lọc ánh sáng xanh giúp giảm mỏi mắt đáng kể. Nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt, bố trí màn hình hợp lý và điều chỉnh độ sáng thường hiệu quả hơn. Nếu mỏi mắt kéo dài, hãy khám mắt để kiểm tra tật khúc xạ.

Chế độ ban đêm trên điện thoại có giúp ngủ ngon hơn?

Có thể giúp phần nào, nhưng nội dung kích thích và việc thức khuya lướt điện thoại mới là vấn đề lớn hơn. Đặt điện thoại xuống trước giờ ngủ hiệu quả hơn chỉ đổi màu màn hình.

Trẻ học online nhiều giờ thì làm sao bảo vệ mắt?

Cho trẻ nghỉ mắt giữa các tiết, nhìn xa, ra ngoài trời khi có thể, ngồi đúng tư thế, đủ ánh sáng. Đưa trẻ khám mắt định kỳ để phát hiện cận thị sớm.

Bao lâu nên đứng dậy khi làm việc với máy tính?

Không có con số bắt buộc, nhưng đứng dậy đi lại vài phút sau mỗi khoảng 30 đến 60 phút là thói quen tốt cho cơ thể. Hẹn giờ nhắc nhở nếu bạn hay quên.

Bài liên quan